Sözlük

Psikiyatri sözlüğü

Görüşmede, reçetede ya da raporda geçen bir kelimeyi anlamadığınızda sormak en doğrusudur. Yine de aklınızda kalan terimlere sonradan bakmak isteyebilirsiniz. Burada 81 terim, hasta ve yakınlarının diliyle açıklanıyor.

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez. Bir terimin sizin durumunuzda ne anlama geldiği, ancak değerlendirme sonrasında söylenebilir.

Duygudurum ve depresyon terimleri

Ajitasyon: İç huzursuzluğun bedene vurması: yerinde duramama, elleri ovuşturma, oturup kalkma, odada dolaşma.; Kaygı bozuklukları ve panik atak
Anhedoni: Eskiden keyif veren şeylerden artık tat alamama.; Depresyon ve duygudurum bozuklukları
Disfori: Huzursuz, gergin, tahammülsüz bir duygudurum.; Gebelik, doğum sonrası ve menopoz
Duygudurum düzenleyici: Duygudurumun aşırı yükselip düşmesini azaltan ilaç grubu; lityum ve bazı epilepsi ilaçları buraya girer.; Depresyon ve duygudurum bozuklukları
Hipomani: Maninin daha hafif biçimi.; Depresyon ve duygudurum bozuklukları
İntihar düşüncesi: Yaşamı sonlandırmaya dair düşüncelerin akla gelmesi.; Depresyon ve duygudurum bozuklukları İletişim
Karma dönem: Çökkünlük ve taşkınlık belirtilerinin aynı anda bulunması.; Depresyon ve duygudurum bozuklukları
Mani: Duygudurumun belirgin biçimde yükseldiği dönem.; Depresyon ve duygudurum bozuklukları
Mevsimsel örüntü: Belirtilerin yılın belirli bir döneminde düzenli biçimde tekrarlaması.; Depresyon ve duygudurum bozuklukları
Psikomotor yavaşlama: Hareketlerin, konuşmanın ve düşünmenin gözle görülür biçimde yavaşlaması.; Depresyon ve duygudurum bozuklukları
Siklotimi: Duygudurumun yıllar boyunca sürekli inip çıktığı, ama ne maninin ne de tam bir depresyon döneminin ölçütlerini karşılamadığı örüntü.; Depresyon ve duygudurum bozuklukları

Kaygı ve panik terimleri

Agorafobi: Kaçmanın güç olduğu yerlerde bulunmaktan korkma: metro, otobüs, köprü, kuyruk, kalabalık mağaza, sinema.; Kaygı bozuklukları ve panik atak
Beklenti kaygısı: Olayın kendisinden çok, olacağını düşünmenin yarattığı kaygı.; Kaygı bozuklukları ve panik atak Cinsel işlev bozuklukları
Depersonalizasyon: Kendine yabancılaşma.; Travma ve yas
Derealizasyon: Çevrenin gerçekdışı, sahte ya da camdan bakılıyormuş gibi görünmesi.; Kaygı bozuklukları ve panik atak Travma ve yas
Güvence arama: Kaygıyı yatıştırmak için sürekli onay isteme: yakınlara "iyi miyim" diye sormak, aynı tahlili tekrarlatmak, internette belirti aramak.; Obsesif kompulsif bozukluk Kaygı bozuklukları ve panik atak
Hiperventilasyon: Gereğinden hızlı ve yüzeysel soluma.; Kaygı bozuklukları ve panik atak
Kaçınma davranışı: Kaygı veren durumdan uzak durarak rahatlama.; Kaygı bozuklukları ve panik atak
Özgül fobi: Belirli bir nesne ya da duruma karşı, gerçek tehlikeyle orantısız korku: iğne, kan, yükseklik, uçak, köpek, kapalı alan.; Kaygı bozuklukları ve panik atak EMDR terapisi
Panik döngüsü: Bedensel bir duyumun tehlike olarak yorumlanması, yorumun kaygıyı artırması, artan kaygının duyumu şiddetlendirmesi.; Kaygı bozuklukları ve panik atak
Sağlık kaygısı: Ciddi bir hastalık taşıdığı düşüncesinin sürekli zihni meşgul etmesi.; Kaygı bozuklukları ve panik atak
Somatizasyon: Psikolojik sıkıntının bedensel belirti olarak ortaya çıkması.; Kaygı bozuklukları ve panik atak

Takıntı ve zorlantı terimleri

İçgörü: Kişinin belirtilerinin bir hastalığa ait olduğunu fark etme derecesi.; Obsesif kompulsif bozukluk
Kompulsiyon: Obsesyonun yarattığı sıkıntıyı azaltmak için yapılan, yapılmadığında huzursuzluk veren davranış ya da zihinsel eylem.; Obsesif kompulsif bozukluk
Obsesyon: İstenmediği halde zihne gelip yerleşen, rahatsız edici düşünce, imge ya da dürtü.; Obsesif kompulsif bozukluk
Ritüel: Belirli bir sırayla, belirli sayıda yapılması gereken kompulsiyon zinciri.; Obsesif kompulsif bozukluk
Tik: Ani, kısa, yineleyici hareket ya da ses: göz kırpma, omuz silkme, boğaz temizleme, burun çekme.; Obsesif kompulsif bozukluk

Travma, yas ve dissosiyasyon terimleri

Aşırı uyarılmışlık: Bedenin sürekli alarmda kalması.; Travma ve yas
Dissosiyasyon: Bilinç, bellek ve kimlik arasındaki bağın geçici olarak kopması.; Travma ve yas EMDR terapisi
Duygusal küntleşme: Duyguların soluklaşması, sevgi ve yakınlık dahil.; Travma ve yas
Karmaşık travma: Tek bir olay değil, yıllara yayılan ve kaçılamayan örüntü: çocuklukta ihmal, süregelen şiddet, duygusal istismar.; Travma ve yas EMDR terapisi
Tetikleyici: Belirtileri başlatan dış ya da iç uyaran.; Travma ve yas
Uzamış yas: Yas sürecinin olağan seyrinden çıkması: özlemin şiddetini yitirmemesi, kaybı kabul edememe, kişinin eşyalarına dokunulmasına izin vermeme ya da tersin; Travma ve yas
Yeniden yaşantılama: Travmatik olayın hatırlanması değil, yeniden yaşanması.; Travma ve yas EMDR terapisi

Gerçeği değerlendirmeyle ilgili terimler

Dezorganizasyon: Düşüncenin ve konuşmanın bağlantısını yitirmesi.; Sık sorulan sorular
Prodrom: Tablonun tam olarak yerleşmesinden önceki belirsiz dönem.; İletişim
Psikoz: Gerçeği değerlendirme yeteneğinin bozulduğu durum.; Gebelik, doğum sonrası ve menopoz
Sanrı: Aksi kanıtlara rağmen sarsılmayan, kişinin kültürüyle açıklanamayan yanlış inanç: takip edildiğini, zehirlendiğini, aldatıldığını ya da olağandışı bir; Sık sorulan sorular
Varsanı: Dışarıda karşılığı olmayan algı.; Sık sorulan sorular

Cinsel işlevle ilgili terimler

Anorgazmi: Yeterli uyarılmaya rağmen orgazma ulaşamama ya da belirgin gecikme.; Cinsel işlev bozuklukları
Disparoni: Cinsel ilişki sırasında ağrı; girişte, derinde ya da sonrasında olabilir.; Vajinismus Cinsel işlev bozuklukları
Libido: Cinsel istek düzeyi. Tek bir normal değeri yoktur; kişiden kişiye ve yaşam dönemine göre büyük fark gösterir.; Cinsel işlev bozuklukları
Pelvik taban kasları: Leğen kemiği tabanını kapatan, idrar ve dışkı tutmada ve cinsel işlevde rol alan kas grubu.; Vajinismus
Performans kaygısı: Cinsellik sırasında kendini dışarıdan izleyip değerlendirme.; Cinsel işlev bozuklukları
Prematür ejakülasyon: Boşalmanın kişinin isteğinden belirgin biçimde önce gerçekleşmesi ve bunun sıkıntı yaratması.; Cinsel işlev bozuklukları

Uyku terimleri

Hipersomni: Gece yeterince uyumasına rağmen gündüz aşırı uykululuk ya da uyku süresinin belirgin biçimde uzaması.; Uykusuzluk ve uyku bozuklukları Depresyon ve duygudurum bozuklukları
Huzursuz bacaklar sendromu: Akşam ve gece bacaklarda tarifi güç bir rahatsızlık ve hareket ettirme isteği.; Uykusuzluk ve uyku bozuklukları
Kabus bozukluğu: Uyandıran, ayrıntılı hatırlanan, tekrarlayan korkulu rüyalar ve bunların gündüzü etkilemesi.; Travma ve yas Uykusuzluk ve uyku bozuklukları
Sirkadiyen ritim: Bedenin yaklaşık yirmi dört saatlik iç saati.; Uykusuzluk ve uyku bozuklukları
Uyku apnesi: Uykuda solunumun tekrarlayan biçimde durması.; Uykusuzluk ve uyku bozuklukları
Uyku günlüğü: Yatma, kalkma, dalma ve uyanma saatlerinin günlük olarak kaydedilmesi.; Uykusuzluk ve uyku bozuklukları
Uyku hijyeni: Uykuyu destekleyen günlük alışkanlıklar: sabit kalkma saati, yatağı yalnızca uyku için kullanmak, akşam kafeini kesmek, karanlık ve serin oda.; Uykusuzluk ve uyku bozuklukları
Uykuya dalma süresi: Yatağa girdikten sonra uykuya geçene kadar geçen zaman.; Uykusuzluk ve uyku bozuklukları

İlaç tedavisi terimleri

Antipsikotik: Sanrı ve varsanı gibi belirtileri azaltan grup.; Sık sorulan sorular
Bağımlılık: Maddeyi ya da ilacı kullanmaya yönelik güçlü istek, denetim kaybı, doz artırma ve bırakma girişimlerinin başarısız olması.; Antidepresanı bırakmak
Benzodiazepin: Kaygıyı ve uyarılmayı hızla azaltan, kas gevşetici ve uyku getirici etkisi olan grup.; Kaygı bozuklukları ve panik atak
İlaç etkileşimi: Bir ilacın başka bir ilacın etkisini ya da kan düzeyini değiştirmesi.; Sık sorulan sorular
Kesilme belirtileri: İlacın aniden ya da hızlı azaltılmasının ardından ortaya çıkan geçici belirtiler: baş dönmesi, elektrik çarpması gibi duyumlar, bulantı, huzursuzluk,; Antidepresanı bırakmak
Plasebo etkisi: Etkin madde içermeyen bir uygulamanın da iyileşme sağlaması.; Sık sorulan sorular
Reçete yenileme: Süregelen tedavinin reçetesinin yeniden düzenlenmesi.; Online psikiyatri görüşmesi hangi durumlarda uygun?
SNRI: Serotonin ve noradrenalinin geri alımını birlikte etkileyen antidepresan grubu.; Depresyon ve duygudurum bozuklukları
SSRI: Serotoninin sinir hücreleri arasındaki boşluktan geri alınmasını yavaşlatan antidepresan grubu; depresyonda, kaygı bozukluklarında ve takıntı bozukluğ; Antidepresan yan etkileri ne zaman geçer?
Titrasyon: Dozun hedeflenen düzeye kademeli olarak çıkarılması.; Antidepresan yan etkileri ne zaman geçer?
Yan etki: İlacın hedeflenen etkisi dışında ortaya çıkan istenmeyen etkiler.; Antidepresan yan etkileri ne zaman geçer?

Psikoterapi terimleri

Bilişsel çarpıtma: Durumu sistemli biçimde olduğundan farklı okuyan düşünce kalıpları: hep ya hiç düşünmek, en kötüsünü varsaymak, tek bir olaydan genel kural çıkarmak,; Hekimin eğitimleri
Çift görüşmesi: Eşlerin birlikte katıldığı görüşme.; Vajinismus Cinsel işlev bozuklukları
Görüşme arası çalışma: Görüşmeler arasında kişinin kendi üzerinde yürüttüğü çalışma: düşünce kaydı tutmak, uyku günlüğü doldurmak, kararlaştırılan bir adımı denemek.; Hekimin eğitimleri
Maruz bırakma: Kaçınılan durumla, kaygı düşene kadar ve kaçmadan kalarak karşılaşma.; Obsesif kompulsif bozukluk Kaygı bozuklukları ve panik atak
Psikoeğitim: Kişinin ve yakınlarının tabloyu, tedaviyi ve erken uyarı işaretlerini öğrenmesi.; Depresyon ve duygudurum bozuklukları
Terapötik ilişki: Hekim ile danışan arasındaki çalışma bağı.; İlk psikiyatri görüşmesi nasıl geçer?

Muayene ve değerlendirme terimleri

Anamnez: Kişinin yakınmalarının, geçmişinin, aile öyküsünün, kullandığı ilaçların ve yaşam koşullarının sistemli biçimde dinlenmesi.; İlk psikiyatri görüşmesi nasıl geçer?
Ayırıcı tanı: Benzer belirti veren tabloların birbirinden ayrılması.; Sık sorulan sorular
Gizlilik: Görüşmede konuşulanların ve kayıtların korunması.; Gizlilik politikası Sık sorulan sorular
İşlevsellik: Kişinin iş, okul, ilişki ve öz bakım alanlarında yürütebildiği yaşam.; Sık sorulan sorular
Komorbidite: Birden fazla tablonun aynı kişide birlikte bulunması.; Sık sorulan sorular
Nüks: Düzelmenin ardından belirtilerin geri gelmesi.; Depresyon ve duygudurum bozuklukları
Ölçek: Belirti şiddetini sayıyla izlemeye yarayan soru listeleri.; İlk psikiyatri görüşmesi nasıl geçer?
Psikiyatrist ile psikolog ayrımı: Psikiyatrist tıp fakültesi sonrası uzmanlık eğitimi almış hekimdir; muayene eder, tanı koyar, ilaç yazar ve psikoterapi uygulayabilir.; Sık sorulan sorular İstanbul'da psikiyatrist seçerken nelere bakmalı?
Remisyon: Belirtilerin büyük ölçüde ya da tamamen geçmesi.; Depresyon ve duygudurum bozuklukları
Stigma: Psikiyatrik tanı taşıyan kişilere yönelen olumsuz etiketler ve bunların kişinin kendisi tarafından benimsenmesi.; İstanbul'da psikiyatrist seçerken nelere bakmalı?
Yatkınlık: Bir tabloya eğilimi artıran kalıtsal ve gelişimsel etkenler.; Sık sorulan sorular

Aradığınız terim burada yok mu?

Uzmanlık alanı sayfalarında belirtiler ve değerlendirme süreci ayrıntılı anlatılıyor. Doğrudan sormak isterseniz iletişim sayfasındaki numaradan ulaşabilirsiniz.