Sirkadiyen ritim

Sirkadiyen ritim, bedenin yaklaşık yirmi dört saatlik iç saatidir; uykuyu, vücut ısısını, hormon salgısını ve dikkati düzenler. En güçlü ayarlayıcısı ışıktır. Vardiyalı çalışma, uzun uçuşlar ve hafta sonu geç kalkma bu saati kaydırır; kişi gece uyuyamaz, sabah kalkamaz ve bunu uykusuzluk sanır.

Sirkadiyen ritim: nasıl görünür, ne zaman önemlidir

Sabah ışığı saati öne çeker. Akşam ışığı geriye atar. Gece yarısı telefona bakmak bedene "daha gündüz" demektir. Saat de ona göre kayar.

Siz vardiyalı çalışıyorsanız ya da hafta sonları öğlene kadar uyuyorsanız, yatakta uyuyamamanız uyku kapasitenizin bozulduğu anlamına gelmez; kapasite yerindedir, yalnız zamanı kaymıştır. Bu ayrım tedaviyi baştan değiştirir, çünkü kaymış bir saat uyku ilacıyla değil ışık ve saat düzenlemesiyle yerine oturur.

Gecikmiş uyku evresi ergenlerde ve gençlerde sıktır. Gece ikiden önce uyku gelmez, sabah yedide kalkmak imkânsız gibidir. Tatilde sorun yoktur. Okul ya da iş saati devreye girince uyku açığı birikir ve kişi kendini uykusuz sanır.

Sirkadiyen ritim: karıştırıldığı durumlar

Uykusuzluktan nasıl ayrılır? Basit bir soruyla: kendi seçtiği saatlerde uyumasına izin verildiğinde kişi rahat uyuyor ve dinlenmiş kalkıyor mu? Cevap evetse sorun uyku kapasitesinde değil zamanlamadadır. Uykusuzlukta ise saat ne olursa olsun uyku ya gelmez ya da bölünür, kişi istediği saatte yatsa bile dinlenmiş kalkmaz.

Bu konuda blog yazıları