Uykusuzluk için psikiyatriste gitmeli miyim?

Gece üçte tavana bakarken zihinden geçen sorulardan biri de budur: "Bunun için doktora mı gidilir, hangisine?" Birkaç kötü gece için gidilmez. Ama haftada üç gece uyuyamamak üç aydır sürüyor ve gündüzünüzü yiyorsa, evet, gidilir; ve çoğu zaman doğru adres psikiyatridir. Bu yazı, hangi durumda hangi bölüme gidileceğini ve muayenehanede ne yapıldığını anlatır.

Uzmanlık sayfası
Uykusuzluk ve Uyku Bozuklukları
Uykuya dalamama, sık uyanma ve dinlendirmeyen uyku. Belirtiler, değerlendirme ve tedavi seçenekleri bu sayfada ayrıntılı anlatıldı.

Ne zaman hastalık?

Uykusuzluk bozukluğu için kabul edilen ölçüt şudur: haftada en az üç gece uykuya dalma ya da uykuyu sürdürme güçlüğü, en az üç aydır sürmesi ve gündüz işlevlerini bozması. Uyku fırsatı olduğu halde uyunamaz; geç yatan ya da vardiyada çalışan kişinin durumundan farklıdır. Bu ölçütü karşılıyorsanız sorun "biraz az uyuyorum" değil, tedavi gerektiren bir tablodur.

Hangi bölüme gidilir?

• Psikiyatri: uykusuzluğa kaygı, çökkünlük, stres, takıntılar ya da kabuslar eşlik ediyorsa. Kronik uykusuzluğun büyük bölümü bu gruptadır; sabah erken uyanma depresyonun, yatakta uyuyamama kaygının izidir.
• Uyku laboratuvarı, nöroloji ya da göğüs hastalıkları: yüksek sesle horlama, uykuda nefes durması, gündüz ani uyku atakları ya da uykuda hareket varsa. Uyku apnesi psikiyatrik tedaviyle düzelmez.
• Dahiliye ya da endokrinoloji: tiroid hastalığı, ağrı ya da reflü uykuyu bozuyorsa.

Emin değilseniz psikiyatri ile başlamak yanlış olmaz; değerlendirmede bedensel nedenler sorgulanır ve gerekirse yönlendirilirsiniz.

Muayenehanede ne yapılır?

Uyku düzeni ayrıntılı sorulur: yatış ve kalkış saatleri, dalma süresi, gece uyanmalar, gündüz uyku, kafein, alkol, ekran ve ilaçlar. İki haftalık uyku günlüğü tutmanız istenir; günlük, tahmininizden farklı bir tablo gösterir. Depresyon ve kaygı taranır; gerekirse tiroid ve demir tahlilleri istenir. Ardından tedavi planlanır.

Uyku ilacı gerekir mi?

İlaç tek yol değildir. Uluslararası kılavuzlar kronik uykusuzlukta uykusuzluğa özel bilişsel davranışçı terapiye geniş yer verir: yatakta geçirilen sürenin gerçek uykuya göre yeniden düzenlenmesi, yatağın yalnızca uykuyla eşleştirilmesi ve uyku hakkındaki felaket düşüncelerinin ele alınması. Süreli bir programdır, etkisi kalıcıdır. Uyku ilaçları kısa süreli ve kontrollü kullanıldığında yararlıdır; uykusuzluk depresyon ya da kaygıya bağlıysa asıl hastalığın tedavisi uykuyu da düzeltir. Melatonin ve bitkisel ürünler herkes için uygun değildir.

Bu gece için

Yatakta yirmi dakikadan uzun süredir uyuyamıyorsanız kalkın, loş ışıkta sakin bir iş yapın, uyku gelince dönün. Saate bakmayın; hesap yapmak uyanıklığı besler. Kalkış saatini hafta sonu dahil sabit tutun; bu tek kural, diğer hepsinden güçlüdür. Ayrıntılı bilgi uykusuzluk ve uyku bozuklukları sayfasında.