EMDR terapisi kimlere uygulanır, süreç nasıl işler?

EMDR hakkında en çok sorulan soru şu: "Bende işe yarar mı?" Cevabı travmanın türüne ve kişinin hazırlığına bağlıdır. Bu yazı, EMDR sürecini baştan sona anlatır; böylece ilk görüşmeye ne bekleyeceğinizi bilerek gelirsiniz.

Uzmanlık sayfası
Travma ve Yas
Travma sonrası stres belirtileri ve uzayan yas süreçleri. Belirtiler, değerlendirme ve tedavi seçenekleri bu sayfada ayrıntılı anlatıldı.

EMDR ne yapar?

Ağır bir olay yaşandığında beyin o anı sıradan anılar gibi işleyip arşivleyemez; anı, görüntüsü, sesi ve o andaki bedensel duyumla birlikte "donmuş" halde kalır ve bir tetikleyiciyle olduğu gibi geri gelir. EMDR, bu anıyı terapistin yönlendirdiği çift yönlü uyaran eşliğinde yeniden işler. Seans sonunda anı silinmez, ama artık bugünü ele geçirmez; kişi olayı hatırlar, yeniden yaşamaz.

Kimlere uygulanır?

• Kaza, deprem, saldırı, cinsel şiddet gibi tek olaylı travmalar
• Çocuklukta tekrarlayan ihmal ve istismar
• İlk atağın bağlandığı bir anı olan panik bozukluğu ve fobiler
• Ani kayıplar ve uzamış yas
• Zor doğum, yoğun bakım ve ağır tanı gibi tıbbi travmalar
• "Yetersizim, değersizim" gibi geçmiş anılara bağlı inançlar

Aktif psikoz, ağır dissosiyasyon, kontrolsüz madde kullanımı ve süren bir kriz durumunda önce stabilizasyon sağlanır. Uygunluğa psikiyatrik değerlendirmeyle karar verilir.

Sekiz aşama, tek bir seans değil

EMDR yapılandırılmış bir protokoldür ve anıya ilk seansta girilmez. Önce öykü alınır ve hedef anılar belirlenir; ardından güvenli yer, nefes ve gevşeme becerileri çalışılır. Bu hazırlık, kişinin işleme sırasında kontrolü kaybetmemesini sağlar. İşleme aşamasında kişi anının en rahatsız edici karesini, ona eşlik eden olumsuz düşünceyi ve bedensel duyumu zihninde tutarken terapistin parmağını ya da bir ışık çubuğunu gözleriyle izler. Setler arasında "şu an ne fark ediyorsunuz?" sorulur; anı seans içinde adım adım yoğunluğunu kaybeder. Sonunda olumlu bir düşünce anıya bağlanır ve bedensel tarama yapılır.

Süreç nasıl ilerler?

Süreç kişiye ve travmanın türüne göre planlanır. Tek bir olaya bağlı travmada hazırlık ve anı çalışması daha yalındır; çocukluktan beri süren ve birden çok anıyı içeren travmalarda her anı ayrı işlenir ve hazırlık daha uzun tutulur. Görüşmeler genellikle haftada bir yapılır; plan ilk görüşmede birlikte yapılır ve ilerlemeye göre güncellenir.

Seans sonrası ne beklenmeli?

İlk günlerde canlı rüyalar, yorgunluk ve anının aklına daha sık gelmesi olağandır; işleme seans dışında da sürer ve birkaç günde yatışır. Eşlik eden depresyon ya da uykusuzluk varsa ilaç tedavisi EMDR ile birlikte yürütülür. Psikiyatrist tarafından uygulanan EMDR'nin avantajı, gerekirse ilaç ve terapinin aynı elden planlanmasıdır. Yöntem hakkında ayrıntılı bilgi EMDR terapisi sayfasında.