Travma, yas ve dissosiyasyon terimleri
Uzamış yas, yas sürecinin olağan seyrinden çıkıp bir yerde takılmasıdır: özlem şiddetini yitirmez, kayıp kabul edilemez, yaşama dönülemez. Kişi ölenin eşyalarına dokunulmasına izin vermez ya da tersine bütün izleri siler. Yas bir hastalık değildir. Uzamış yas ise ayrı bir tablodur ve ayrıca değerlendirilir.
Yasın kendi seyri vardır ve bu seyir hastalık değildir. Uzamış yasta süreç bir yerde takılır. Özlem şiddetini yitirmez, kayıp kabul edilemez, ölen kişi olmadan bir yaşam kurulamaz. Eşini kaybedeli uzun zaman olmuş bir hanım "odasına girmiyorum, her şey bıraktığı gibi duruyor" dedi; başka biri ise bütün fotoğrafları kaldırdığını, adını duymaya dayanamadığını anlattı. İki uç da kaybın işlenmediğine işaret edebilir.
Ani ve beklenmedik kayıplar, çocuk kaybı ve travmatik ölümler riski artırır. Değerlendirmede takvime değil işlevselliğe bakılır. İşe dönebildi mi? İlişkileri sürüyor mu? Kendine bakabiliyor mu? Yasın olağan seyrini bir süreyle sınırlamak yerine bu sorulara verilen yanıtlar üzerinden konuşulur, çünkü aynı kaybı iki insan birbirinden çok farklı hızlarda taşır.
Depresyonla sık karışır, üstelik ikisi birlikte de olabilir. Örnek üzerinden bakalım. Yastaki kişinin acısı kayba ve özleme yönelir; ölen kişiyi düşünür, onu arar, onsuz nasıl yaşayacağını bilemez. Depresyondaki kişide ise değersizlik ve suçluluk yaşamın tümüne yayılır; kendini her alanda yetersiz bulur, acı belirli bir yöne akmaz. Odak farkı, muayenede en çok işe yarayan ayrım noktalarından biridir.
Ayrıntılı bilgi
EMDR terapisi kimlere uygulanır, bir seans nasıl geçer? Travma, panik ve yas için psikiyatrist tarafından uygulanan EMDR hakkında bilinmesi gerekenler.
Yazıyı okuyun : EMDR terapisi kimlere uygulanır, süreç nasıl işler?