Travma, yas ve dissosiyasyon terimleri
Karmaşık travma, tek bir olaydan değil, yıllara yayılan ve kaçılamayan bir örüntüden doğan travmadır: çocuklukta ihmal, süregelen şiddet, duygusal istismar, tanık olunan kavgalar. Belirtiler travma sonrası stresin ötesine geçer; benlik algısı, duygu düzenleme ve ilişki kurma biçimi etkilenir. Kişi çoğu zaman yaşadığını travma saymaz. "Bizde böyleydi" der.
Tek bir olay yoktur. Çocuklukta süregelen ihmal, aşağılanma, şiddete tanık olma ya da kaçılamayan bir ilişki içinde yıllarca kalma gibi tekrarlayan örüntüler vardır. Görüşmede çocukluğu sorulduğunda kişi omuz silker: "Babam sertti ama herkesin babası öyleydi." Kendi öyküsünü travma olarak görmez, çünkü başka bir hayat tanımamıştır.
Belirtiler travma sonrası stresin ötesine geçer. Duyguları düzenlemek güçleşir; öfke ile boşluk arasında hızlı geçişler olur. Benlik algısı olumsuz yerleşir. İlişkilerde ya aşırı yakınlık ya tümden uzaklık kurulur ve bu örüntü yıllar içinde kişinin karakteri sanılmaya başlar.
Tedavi sırası burada ayrı bir dikkat ister. Doğrudan anıya yönelmek yerine önce güvenlik, duygu düzenleme ve günlük işleyiş desteklenir.
Bu aşama atlandığında görüşmeler kişiyi kötüleştirebilir. Plan bu yüzden kademeli kurulur; anıyla çalışma, kişi kendi duygusunu taşıyabilir hale geldiğinde gündeme gelir.
En sık kişilik bozukluğuyla karıştırılır ve bu karışıklık kişiye yıllarca yanlış bir kimlik yükleyebilir. "Ben böyle biriyim" diye gelen hasta, aslında yıllarca böyle yaşamak zorunda kalmış biridir. Ayrım öyküde yatar: belirtilerin süregelen bir travma zemininde geliştiği görüldüğünde hem tanı hem yaklaşım değişir, kişinin kendine bakışı da onunla birlikte.
Ayrıntılı bilgi
EMDR terapisi kimlere uygulanır, bir seans nasıl geçer? Travma, panik ve yas için psikiyatrist tarafından uygulanan EMDR hakkında bilinmesi gerekenler.
Yazıyı okuyun : EMDR terapisi kimlere uygulanır, süreç nasıl işler?