İlk psikiyatri görüşmesi nasıl geçer, ne sorulur?

Psikiyatriste ilk kez gitmek, çoğu kişi için diş hekimine gitmekten daha çok kaygı yaratır. Ne soracaklar, deli mi diyecekler, hemen ilaç mı yazacaklar? Bu yazı, muayenehanedeki ilk görüşmeyi baştan sona anlatır; bilinen bir sürece girmek kaygının büyük bölümünü alır.

Görüşmenin süresi ve ortamı

İlk görüşme sonrakilerden uzundur; genellikle 45 dakika ile bir saat arasında sürer. Kontrol görüşmeleri daha kısadır. Görüşme yalnızca hekimle, kapalı kapı arkasında yapılır; isterseniz bir yakınınızı görüşmenin bir bölümüne alabilirsiniz.

Ne sorulur?

Görüşme "sizi buraya getiren nedir?" sorusuyla açılır ve kendi cümlelerinizle anlatmanız beklenir. Ardından şunlar konuşulur:

• Yakınmalarınızın ne zaman ve nasıl başladığı, nelerin artırıp nelerin hafiflettiği
• Uyku, iştah, enerji, dikkat ve cinsel yaşam; bunlar hastalığın bedendeki izleridir
• Daha önce psikiyatrik tedavi alıp almadığınız, hangi ilaçların işe yaradığı ya da yaramadığı
• Bedensel hastalıklar ve kullandığınız tüm ilaçlar; bazı tansiyon ve hormon ilaçları psikiyatrik belirtileri taklit eder
• Ailede benzer sorunlar; kalıtım tedavi seçiminde yol gösterir
• Alkol, sigara ve madde kullanımı; yargılamak için değil, tedaviyi doğru planlamak için
• İş, ilişki ve yaşam koşulları; belirtiler bir bağlamda ortaya çıkar
• Kendinize ya da başkasına zarar verme düşünceleri; bu soru her hastaya sorulur, size özel değildir

Her şeyi ilk görüşmede anlatmak zorunda değilsiniz. Hazır olmadığınız konuyu "buna sonra gelelim" diyerek geçebilirsiniz.

Tetkik istenir mi?

Psikiyatrik tanı için kan tahlili ya da görüntüleme gerekmez; tanı görüşmeyle konur. Ancak tiroid, B12, D vitamini ve kan sayımı gibi tahliller depresyon ve kaygıya benzer tablo yapan bedensel nedenleri dışlamak için istenebilir. Son bir yıl içinde yaptırdığınız tahlilleri getirirseniz tekrarına gerek kalmaz.

Hemen ilaç yazılır mı?

Her görüşme ilaçla bitmez. Görüşmenin sonunda hekim olası tanıyı, tedavi seçeneklerini ve her birinin ne bekletip ne vaat ettiğini anlatır. İlaç önerildiğinde nedeni, beklenen etkisi, yan etkileri ve süresi açıkça konuşulur; karar birlikte verilir. Psikoterapi önerildiğinde yöntem ve yaklaşık görüşme sayısı söylenir.

Yanınızda ne getirmelisiniz?

• Kullandığınız ilaçların listesi ya da kutuları
• Varsa önceki raporlar, epikrizler ve tahlil sonuçları
• Yakınmalarınızı yazdığınız kısa bir not; görüşmede unutmayı önler
• Sormak istediğiniz sorular

Gizlilik

Görüşme içeriği, tanınız ve kayıtlarınız hekim sır saklama yükümlülüğü altındadır. İşvereninize, ailenize ya da başka bir kuruma yazılı onayınız olmadan bilgi verilmez. Tek istisna, kişinin kendine ya da başkasına ciddi zarar verme riski ve mahkeme kararıdır.

Psikiyatriste ne zaman gidilir?

Uyku, iştah ya da enerji iki haftadır belirgin biçimde bozulduysa, iş ve ilişkiler zorlaşıyorsa, kaygı ya da takıntılar gününüzün önemli bir bölümünü alıyorsa değerlendirme için başvurmak yerinde olur. "Benim durumum psikiyatrist gerektirecek kadar ağır mı?" sorusunun cevabını görüşme verir; erken başvuru tedaviyi kısaltır.