Antidepresan yan etkileri ne zaman geçer?

Antidepresan tedavisinde en kritik dönem ilk iki haftadır: ilacın yararı henüz başlamamıştır, yan etkileri ise ilk günden hissedilir. Bu asimetriyi bilmeyen hastaların önemli bir bölümü ilacı bu dönemde bırakır ve "bana iyi gelmedi" der. Oysa çoğu yan etki geçicidir. Bu yazı hangi yan etkinin ne kadar sürdüğünü ve hangisinin hekime bildirilmesi gerektiğini anlatır.

Uzmanlık sayfası
Depresyon ve Duygudurum Bozuklukları
Depresyon, bipolar bozukluk ve süregelen duygudurum dalgalanmaları. Belirtiler, değerlendirme ve tedavi seçenekleri bu sayfada ayrıntılı anlatıldı.

İlk hafta: beden alışırken

Serotonin sistemine etki eden antidepresanların ilk günlerinde en sık görülen yan etki mide bulantısıdır; ilacı yemekle almak ve doza düşük başlamak yardımcı olur. Baş ağrısı, ağız kuruluğu, hafif baş dönmesi ve terleme de bu döneme aittir. Bunların büyük bölümü yedi ila on gün içinde söner.

İkinci hafta: uyku ve huzursuzluk

Bazı ilaçlar uykuyu artırır, bazıları azaltır; alma saatini sabaha ya da akşama kaydırmak çoğu zaman sorunu çözer. İlk iki haftada görülen içsel huzursuzluk ve kaygıda geçici artış, özellikle panik bozukluğunda sık rastlanan ve hastayı en çok korkutan yan etkidir. "İlaç kaygımı artırdı" hissi gerçektir ama geçicidir; hekimler bu dönem için kısa süreli destekleyici ilaç ekleyebilir.

Üçüncü ve dördüncü hafta: yarar başlar

Uyku ve iştah önce düzelir, enerji ardından gelir, çökkünlük en son kalkar. Yan etkilerin çoğu bu haftalarda tamamen kaybolmuştur. Yarar iki ila altı hafta arasında belirginleşir; kaygı bozuklukları ve OKB'de bu süre daha uzundur.

Kalıcı olabilen yan etkiler

Cinsel isteksizlik, orgazm gecikmesi ve kilo artışı zamanla geçmeyebilir. Bunlar ilacı bırakma nedeni olmamalıdır; çünkü her ikisinin de çözümü vardır: doz ayarı, alma saati değişikliği ya da bu yan etkiyi yapmayan bir ilaca geçiş. Hekime söylemeyen hasta ilacı gizlice bırakır ve hastalık geri gelir. Söylemeniz yeterlidir; bu konu görüşmenin olağan bir parçasıdır.

Hemen bildirilmesi gerekenler

• Şiddetli ajitasyon, yerinde duramama ya da ani ve belirgin uykusuzluk
• Kendine zarar verme düşüncelerinin başlaması ya da artması, özellikle 25 yaş altında
• Kızarıklık, şişlik ya da nefes darlığı gibi alerji belirtileri
• Yüksek ateş, kas sertliği, bilinç bulanıklığı (nadir ama acil)
• Bipolar öyküsü olanlarda aşırı enerji, az uyuma ve hızlı konuşma

Yan etkiyi azaltmanın pratik yolları

İlacı her gün aynı saatte almak, düşük dozla başlayıp kademeli çıkmak, alkolden uzak durmak ve ilk haftalarda kafeini azaltmak yan etkilerin şiddetini düşürür. Yan etkilerin listesini görüşmeye getirmek de işe yarar; hangisinin kaçıncı günde başladığı hekime doz kararında yol gösterir.