Doğum sonrası depresyon: belirtiler, hüzünden farkı ve ne zaman başvurmalı?

Bebek uyuyor, ev sessiz, herkes "ne kadar şanslısın" diyor ve siz ağlamak istiyorsunuz. Sonra suçluluk geliyor: "Böyle hissetmemem gerekir." Doğum sonrası depresyon tam olarak bu ikilemle yaşanır ve bu yüzden en çok saklanan psikiyatrik tablolardan biridir. Oysa yaklaşık her yedi anneden biri bunu yaşar ve tedaviye iyi yanıt verir.

Uzmanlık sayfası
Gebelik, Doğum Sonrası ve Menopoz
Gebelik, doğum sonrası dönem ve menopoz süreci. Belirtiler, değerlendirme ve tedavi seçenekleri bu sayfada ayrıntılı anlatıldı.

Önce ayrım: hüzün mü, depresyon mu?

Doğumdan sonraki ilk iki haftada annelerin yarısından fazlasında ağlamaklılık, duygu dalgalanması ve uykusuzluk görülür. Buna doğum sonrası hüzün denir; hormon düşüşü ve uykusuzlukla ilgilidir, tedavi gerektirmez ve on ile on dört gün içinde kendiliğinden geçer.

Belirtiler iki haftayı aştığında, şiddetlendiğinde ya da doğumdan haftalar sonra yeni başladığında artık doğum sonrası depresyon düşünülür. Bu tablo ilk yıl içinde herhangi bir zamanda başlayabilir; en sık ikinci ile altıncı aylar arasında görülür.

Belirtiler

• Sürekli çökkünlük ya da boşluk hissi; bebeğe rağmen sevinç duyamama
• Bebeğe bağlanamama, "onu yeterince sevmiyorum" düşüncesi
• Bebek uyurken bile uyuyamama ya da her fırsatta uyuma isteği
• Yoğun suçluluk, "kötü anneyim" inancı
• Bebeğe bir şey olacağı korkusuyla aşırı kontrol ya da bebekten uzak durma
• Bebeğe zarar geleceğine dair istenmeyen düşünceler
• Kendine zarar verme ya da "olmasam daha iyi" düşünceleri

Bebeğe zarar geleceğine ilişkin istenmeyen düşünceler annelerde sanıldığından sık görülür ve çoğu zaman kaygının bir belirtisidir; anne bu düşüncelerden dehşete düştüğü için hekime söyleyemez. Söylemek tedavinin ilk adımıdır; hiçbir hekim bu düşünceyi anneliğe engel saymaz.

Tedavisiz kalırsa

Tedavisiz kaldığında doğum sonrası depresyon uzayabilir ve annenin bebekle bağını, emzirmeyi ve çiftin ilişkisini yıpratır. Tedaviyle belirtiler hafifler; düzelme kişiye göre değişen bir sürede gelir. Erken başvuru süreci kısaltır.

Tedavi

Hafif tablolarda psikoterapi ve uyku düzenlemesi yeterli olabilir; eşin gece bir öğün beslenmeyi üstlenmesi gibi somut düzenlemeler tedavinin parçasıdır. Orta ve ağır depresyonda ilaç tedavisi gerekir. Emzirmeyle uyumlu antidepresanlar vardır; süte geçen miktar çok düşüktür ve bebekte anlamlı etki bildirilmemiştir. Tedavisiz kalan depresyonun anne ve bebek için riski, uygun ilacın riskinden büyüktür.

Acil bir tablo: doğum sonrası psikoz

Nadir görülür ama ertelenemez: genellikle ilk iki hafta içinde başlayan ağır uykusuzluk, aşırı hareketlilik, kafa karışıklığı, gerçek dışı inançlar ve bebeğe ilişkin tuhaf düşünceler. Bu tablo aynı gün psikiyatrik değerlendirme gerektirir. Ayrıntılı bilgi için gebelik, doğum sonrası ve menopoz sayfasına bakabilirsiniz.

Ne zaman başvurmalı?

Çökkünlük iki haftayı aştıysa, bebeğe bağlanmakta zorlanıyorsanız, uyuyabilecekken uyuyamıyorsanız ya da kendinize zarar verme düşünceniz varsa beklemeyin. Yardım istemek anneliğin başarısızlığı değil, bebeğiniz için yapabileceğiniz en doğru şeylerden biridir.