Depresyon mu, kötü bir dönem mi? Ayırt eden yedi işaret

"Herkesin canı sıkılır, ben de biraz durgunum." Bu cümleyi muayenehanede sık duyarız; bazen gerçekten öyledir, bazen de aylardır süren bir depresyonun üzerine örtülmüş bir perdedir. Üzüntü ile depresyonu ayırt etmek için tek bir belirti yetmez; ama aşağıdaki yedi işaret bir arada okunduğunda tablo netleşir.

Uzmanlık sayfası
Depresyon ve Duygudurum Bozuklukları
Depresyon, bipolar bozukluk ve süregelen duygudurum dalgalanmaları. Belirtiler, değerlendirme ve tedavi seçenekleri bu sayfada ayrıntılı anlatıldı.

1. Süre: iki hafta eşiği

Üzüntü dalgalanır; bir gün ağır, ertesi gün hafif. Depresyonda çökkünlük günün büyük bölümünde ve hemen her gün sürer, en az iki hafta boyunca. Takvime bakın: son iki haftada kendinizi iyi hissettiğiniz bir gün oldu mu?

2. Zevk alamama

Üzgün insan sevdiği bir dizide, arkadaş sohbetinde ya da yemekte kısa süreliğine de olsa rahatlar. Depresyonda eskiden keyif veren şeyler tat vermez; kişi "istemiyorum" değil, "hissetmiyorum" der. Bu belirtinin adı anhedonidir ve depresyonun en ayırt edici işaretidir.

3. Uyku ve iştah değişimi

Sabaha karşı uyanıp bir daha dalamamak, ya da tam tersi on saat uyuyup yorgun kalkmak. İştahın kesilmesi ya da sürekli atıştırma. Bunlar iradeyle ilgili değildir; depresyonun bedeni yönettiğinin göstergesidir. Birkaç kilo değişimi ayırt edici bir ipucudur.

4. Beden konuşur

Depresyon çoğu zaman önce dahiliyeye gider: açıklanamayan baş ağrısı, sırt ağrısı, sindirim sorunları, sürekli yorgunluk. Tetkikler temiz çıkar, ağrı sürer. Bedensel yakınmaların çökkünlükle aynı dönemde başlaması dikkat çekmelidir.

5. Suçluluk ve değersizlik

Üzüntüde kişi olaya üzülür; depresyonda kendine yüklenir. "Ben zaten beceremem", "herkese yüküm" gibi cümleler, olaylarla orantısız suçluluk ve geçmişteki küçük hataların sürekli zihne gelmesi depresyonun düşünce tarzıdır.

6. İşlevsellik

Duş almak, e-posta yanıtlamak, alışverişe çıkmak dağ gibi görünüyorsa; işte ya da okulda verim düştüyse; insanlardan uzaklaşıp telefonları açmıyorsanız üzüntü sınırı aşılmış demektir. Depresyon tanısının bir koşulu da yaşamın bir alanında belirgin bozulmadır.

7. Ölüm düşünceleri

"Keşke uyanmasam", "olmasam daha iyi olur" düşünceleri üzüntüde görülmez. Bu düşünceler, plan olmasa bile, tek başına psikiyatriste başvurma nedenidir. Kendinize zarar verme düşüncesi varsa beklemeyin; 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin.

Kaç işaret yeterli?

Çökkün duygudurum ya da zevk alamamadan en az biri, toplamda beş belirti ve iki haftadan uzun süre: tanı için hekimin aradığı çerçeve budur. Ancak sayı saymak yerine şu soruyu sorun: bu tablo yaşamınızı daraltıyor mu? Cevap evetse değerlendirme için başvurmak yerinde olur. Depresyon tedavi edilebilir; çoğu kişi tedaviyle belirgin biçimde düzelir. Ayrıntılar depresyon sayfasında.