Takıntı ve zorlantı terimleri
Tik, ani, kısa ve yineleyici bir hareket ya da sestir: göz kırpma, omuz silkme, boğaz temizleme, burun çekme. Öncesinde bir gerilim hissi olur, tik yapılınca gerilim düşer. Bu yüzden kompulsiyonla karıştırılır; ayrım öncesinde bir düşünce bulunup bulunmamasındadır. Çocuklukta başlayan tikler takıntı bozukluğuyla birlikte görülebilir.
Annesiyle gelen on yaşındaki çocuk görüşme boyunca gözlerini kırptı, arada boğazını temizledi. Annesi "yapma dedikçe daha çok yapıyor" dedi. Annesi haklıydı aslında. Tik kısa süre bastırılabilir, ama bastırmak gerilimi biriktirir ve tik sonrasında artarak geri döner; çocuğa yapma demek bu yüzden işe yaramaz, yalnızca utanç ekler.
Öncesinde çoğu kişide bir gerilim ya da kaşınma benzeri his olur. Tik yapılınca geçer. Yorgunluk, heyecan ve stres tikleri artırır; dikkat gerektiren bir işe dalındığında azalabilir.
Çocuklukta başlayan tiklerin çoğu zamanla hafifler. Takıntı bozukluğu ve dikkat sorunlarıyla birlikte görülmesi sık olduğu için değerlendirmede bu alanlar da taranır. Tedavi kararı tikin kendisinden çok, kişinin yaşamını ne kadar etkilediğine bakılarak verilir: okulda alay konusu oluyor mu, çocuk kendini geri çekiyor mu.
Boğazını temizleyen çocuk tik mi yapıyor, kompulsiyon mu? İkisi de gerilimi düşürmek için yapılır, bu yüzden karıştırılır. Ayrım öncesindeki içerikte: kompulsiyonun önünde bir düşünce ya da korku vardır, "ellerim kirli", "kapı açık kaldı" gibi. Tikin önünde ise yalnızca bedensel bir his bulunur; düşünce yoktur, kaşıntıya benzer bir dürtü vardır.
Ayrıntılı bilgi
OKB olduğumu nasıl anlarım? Titizlik ile obsesif kompulsif bozukluğu ayıran altı soru: süre, sıkıntı, direnç, kaçınma, aile ve işlevsellik.
Yazıyı okuyun : Takıntı mı, OKB mi? Kendinize sorabileceğiniz altı soru