Somatizasyon

Somatizasyon, psikolojik sıkıntının bedensel belirti olarak ortaya çıkmasıdır. Mide ağrısı, baş ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı, kaşıntı; tetkikler temiz döner ama şikâyet gerçektir ve kişi ağrıyı uyduruyor değildir. Türkiye'de kaygı ve depresyon çok sık bu kapıdan görünür. Önce bedensel nedenler taranır, sonra psikiyatrik değerlendirme gelir.

Somatizasyon: nasıl görünür, ne zaman önemlidir

Şikâyet gerçektir. Bunu baştan söylemek gerekir, çünkü kişi odaya çoğu zaman savunmada girer. Mide yanması, baş ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı, kaşıntı ya da yaygın kas ağrısıyla gelir; tetkikler temiz dönmüştür ve bu temizlik onu rahatlatmak yerine öfkelendirmiştir. "Demek ki bulamıyorlar" düşüncesi yerleşmiştir.

Elinde bir dosya dolusu tahlille gelen bir hastam vardı; dahiliye, kardiyoloji, gastroenteroloji, hepsi gezilmişti. Psikiyatri son duraktı. Oraya da gönülsüz gelmişti.

Türkiye'de kaygı ve çökkünlük çok sık bu kapıdan görünür. Bedensel nedenlerin önce taranması doğru sıradır; dışlandıktan sonra psikiyatrik değerlendirme gelir. İki aşamayı birbirinin alternatifi gibi sunmak kişiyi kaybettirir, çünkü "demek ki psikolojik" cümlesi ona "demek ki uyduruyorsun" diye ulaşır.

Görüşmede işe yarayan dil belirtiyi reddetmeyen dildir. Bedenle zihni ikiye bölmek yerine, uzun süren stresin bedende nasıl ölçülebilir değişiklikler yaptığı anlatılır: kas gerginliği, mide asidinin artması, kalp hızının yükselmesi, uykunun bozulması. Çoğu kişi bu açıklamadan sonra tedaviye açılır.

Somatizasyon: karıştırıldığı durumlar

Sağlık kaygısıyla aynı şey midir? Değildir, ama ikisi aynı bekleme odasında oturur. Sağlık kaygısında öne çıkan şey ciddi bir hastalık taşıma korkusudur; belirti küçük olabilir, korku büyüktür. Somatizasyonda ise öne çıkan şey belirtinin kendisi ve verdiği rahatsızlıktır; kişi kanserden değil, geçmeyen mide ağrısından yakınır. Birinde korku, diğerinde ağrı masanın ortasındadır.

Bu konuda blog yazıları